Demiryolu Haftası’nda 170. Yıl: 2028 Hedefleri Yük ve Yolcu Taşımacılığında Yeni Bir Denge Öngörüyor

Ankara, Eylül 2026. Anadolu’da demiryolu serüveninin 23 Eylül 1856’da İzmir–Aydın hattının inşasıyla başlamasının 170. yılında, 23–29 Eylül Demiryolu Haftası kutlanıyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu’nun hafta vesilesiyle paylaştığı verilere göre son 25 yılda ağ büyümüş, yapım hızı yılda ortalama 18 km’den 135 km’ye çıkmış, hatların %61’i sinyalli ve yarıdan fazlası elektrikli hâle gelmiştir. Başlıca göstergeler:

• Toplam demiryolu ağı 10.948 km’den 13.919 km‘ye ulaştı; bunun 2.251 km‘si sıfırdan inşa edilen hızlı tren hattı.
• 2028 hedefi 17.287 km toplam ağ; hâlihazırda 4.158 km hatta yapım sürüyor.
• Hızlı trenle doğrudan bağlanan il sayısının 11’den 27’ye, lojistik merkezi sayısının 12’den 25’e çıkarılması hedefleniyor.
• Asya–Avrupa arasında deniz yoluyla 45 güne kadar süren taşımanın Türkiye üzerinden demiryoluyla 18 güne inebildiği belirtiliyor.

Lojistik ve bölgesel erişilebilirlik açısından önemi

Rakamlar, demiryolunun artık yalnızca bir altyapı kalemi değil, yük taşımacılığında tür dağılımını ve bölgelerin koridorlara erişimini belirleyen bir planlama değişkeni olduğunu gösteriyor. Yapımı süren hatlar arasında Kırıkkale–Çorum gibi Orta Karadeniz’i ilgilendiren projelerin de bulunması, bölgesel üretim ve çekim merkezlerinin demiryoluna nasıl bağlanacağı sorusunu gündeme taşıyor.

Ağın 2028’e kadar yaklaşık 3.400 km büyümesi ve lojistik merkezi sayısının ikiye katlanması, yatırımların doğru yere ve doğru sırayla yapılmasını her zamankinden önemli kılıyor. Bu noktada yük talebinin türlere göre dağılımını, koridor bazında akımları ve lojistik merkezlerin etki alanlarını sayısal olarak ortaya koyan çok türlü modeller, karar süreçlerinin temel girdisi hâline geliyor.

Kaynaklar

• AA – Türkiye’nin 170 yıllık demir yolu yolculuğu
• TRT Haber – 2028 hedefi 17 bin 287 km

MCE’nin bakışı

MCE, Türkiye Lojistik Ana Planı’nda kurulan ulusal yük talep modeli, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı için yürütülen lojistik merkezlerinin önceliklendirilmesi çalışması, Marmaray optimal tren işletme planı ve Bangladeş demiryolu elektrifikasyonu fizibilitesi gibi işlerde demiryolunu talep, işletme ve ekonomik değerlendirme boyutlarıyla ele aldı. Halen yürüttüğümüz Orta Karadeniz (TR83) Bölgesel Lojistik Ana Planı’nda da çok türlü yük modeliyle bölgenin demiryolu potansiyelini inceliyoruz. Demiryolu Haftası’nda, ağın büyümesiyle birlikte bu yatırımlardan en yüksek faydanın alınmasına veri ve modelle katkı sunmaya devam etmeyi hedefliyoruz.