2027–2029 Kamu Yatırım Programı Hazırlama Rehberi: Ulaştırmada Seçicilik, Talep ve Fizibilite Belirleyici

Ankara, Eylül 2026. 2027–2029 Dönemi Kamu Yatırım Programı Hazırlıklarına ilişkin 2026/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ve ekindeki Kamu Yatırım Programı Hazırlama Rehberi, 12 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı. Strateji ve Bütçe Başkanlığının hazırladığı Rehber, kamu kurumlarının önümüzdeki üç yıla ait yatırım tekliflerinde uyacakları esasları ve öncelikleri belirliyor. Genel çerçeve tasarruf ve seçicilik: acil ve zorunlu haller dışında programa çok yıllı yeni proje alınmayacak, kısa sürede tamamlanabilecek projelere ve mevcut varlıkların bakım-onarımına ağırlık verilecek.

Rehberde ulaştırma projeleri açısından öne çıkan esaslar:

• Maliyeti 50 milyon TL ve üzerindeki yeni projeler için fayda-maliyet ya da maliyet etkinlik analizine dayalı fizibilite etüdü zorunlu
• Etütlerde projesiz durum dahil en az 4 alternatifin karşılaştırılması
• Kent içi raylı sistemlerde doruk saat–tek yön talep eşikleri: tramvay 7.000, hafif raylı sistem 10.000, metro 15.000 yolcu/saat
• Proje tekliflerinde ilgili bölge planının öncelik ve tedbirlerinin dikkate alınması

Ulaşım ve lojistik açısından önemi

Rehber, lojistik yatırımlarda Çukurova, Batı Karadeniz ve Marmara başta olmak üzere mevcut lojistik merkezlerin standartlarının yükseltilmesini ve yeni yük ve lojistik merkezlerinin yük talebinin yüksek olduğu demiryolu koridorlarında planlanmasını öngörüyor. Kombine taşımacılığı geliştiren ve lojistik maliyetlerini ile işlem sürelerini azaltan projeler öncelikli. Demiryolunda ikinci hatlar, sinyalizasyon, elektrifikasyon ve iltisak hatları öne çıkarken, kent içi ulaşımda önce otobüs ve metrobüs sistemleri, bunların yetersiz kaldığı güzergâhlarda raylı sistem alternatifleri değerlendirilecek.

Bu tablo, yatırım kararlarında talep tahmininin ve nitelikli fizibilitenin belirleyici rolünün sürdüğünü gösteriyor: yük ve yolcu talebini ortaya koyamayan projelerin programa girmesi, önümüzdeki dönemde daha da zorlaşacak.

MCE’nin bakışı

MCE, Türkiye Lojistik Master Planı ve lojistik merkezlerinin önceliklendirilmesi çalışmalarından Karabük Lojistik Merkezi fizibilitesine, İETT metrobüs ve elektrikli otobüs fizibilitelerinden Samsun Ulaşım Ana Planı’na uzanan deneyimiyle, talep modellemesi ve fayda-maliyet analizini yatırım kararlarının merkezinde konumlandırıyor. Rehberin tarif ettiği alternatif karşılaştırmalı, talebe dayalı fizibilite yaklaşımında kamu kurumlarına, yerel yönetimlere ve kalkınma ajanslarına destek vermeye hazırız.